„LOSt in Gdańsk! Słodka i słona – opowieść o dwóch wodach” to międzynarodowy kurs organizowany w ramach Blended Intensive Programme (BIP Erasmus+) przez Uniwersytet Gdański. Obejmuje on kurs online oraz pobyt na Uniwersytecie Gdańskim dla nauczycieli i studentów. Kurs zaplanowano na  kwiecień 2025 r.: od 07.04.2025 do 11.04.2025 w trybie zdalnym oraz w trybie stacjonarnym w Gdańsku od 24.04.2025 do 30.04.2025 .

Projekt daje możliwość lokalnego doświadczenia globalnego rezonansu między cywilizacją a naturą, prowadzącego do refleksji nad współczesnym humanizmem w duchu teorii More-than-Human.

Współistnienie ziemi, morza, rzek i jezior, definiujące Gdańsk i Pomorze, uwypukla kluczowe znaczenie czynnika pozaludzkiego, jakim jest woda.

Nawiązując do Błękitnej Humanistyki, przyjrzymy się symbiozie tego, co ludzkie, z tym, co „więcej-niż-ludzkie”, zwłaszcza w kontekście zmian klimatu i globalnych niepokojów. Sprawdzimy, jak kultura reaguje na te zmiany i jakie działania na rzecz sustainability możemy podjąć w dobie braku pewności.

Nauczanie będzie miało głównie formę zajęć praktycznych w różnych miejscach Trójmiasta i Pomorza. Uczestnicy będą mieli okazję doświadczyć bliskiego kontaktu ze słodką, słoną i słonawą wodą, co wzbogaci refleksje nad ideą miasta jako bytu „ponadludzkiego” o cenny lokalny kontekst i pozwoli na eksplorację krajobrazu kulturowego Gdańska.

Witamy w Gdańsku!

Rozpoczęliśmy Erasmus Blended Intensive Programme „LOSt in Gdańsk! Słodka i słona – opowieść o dwóch wodach”. Pierwszego dnia mieliśmy okazję przywitać studentów z Niemiec, Portugalii i Słowacji na Uniwersytecie Gdańskim. Uczestnicy programu mogli poznać bliżej nie tylko siebie nawzajem, ale też miasto, w którym spędzą najbliższy tydzień.

Głównym tematem programu jest związek człowieka z wodą, relacja człowieka z naturą w kontekście zmian klimatycznych i zrównoważonego rozwoju. Chcieliśmy opowiedzieć także, na przykładzie Gdańska, o wpływie natury – w naszym przypadku morza – na kulturę, na rozwój miasta i jego mieszkańców, na ich styl życia, na architekturę i urbanistykę.

Dlatego też odwiedziliśmy kawiarnię filmową W Starym Kadrze, gdzie studenci obejrzeli film „Do widzenia, do jutra”, którego akcja rozgrywa się w Trójmieście lat sześćdziesiątych. Po filmie uczestnicy programu poznawali topografię Gdańska, podążając tropami filmowych bohaterów. W topografii miasta – układzie ulic, charakterze budynków, a także w sztuce wyraźnie widać, jak bardzo Bałtyk i Motława określiły kształt i charakter tego nadmorskiego miasta.

Muzeum Emigracji w Gdyni

Drugiego dnia programu studenci wraz z Martyną Wielewską-Baka udali się do Gdyni, do Muzeum Emigracji. Zwiedzili wystawę, próbując odpowiedzieć na pytanie, jaką rolę odgrywało morze w historii emigracji Polaków do innych krajów, jakie były główne przyczyny emigracji Polaków na przestrzeni lat oraz jak zmieniało się postrzeganie emigracji w różnych okresach historycznych. Po wizycie w muzeum uczestnicy programu zjedli tradycyjne pierogi w jednej z gdyńskich restauracji.

Thinking Swamplife

Trzeciego dnia nasz program Erasmus Blended Intensive „LOSt in Gdańsk! Słodka i słona – opowieść o dwóch wodach” zaoferował studentom z różnych krajów europejskich warsztaty zatytułowane „Thinking Swamplife. Mapping monstrosities in the making”, prowadzone przez Ricka Dolphijna i Irenę Chawrilską. Czytając niesamowite historie o bagnach w literaturze, mitologii, ale także w biologii, sprawdzaliśmy, w jaki sposób współczesność (naznaczona kryzysami ekologicznymi) wymaga od nas innego spojrzenia na istotne dla ekosystemu tereny lęgowe. Po dyskusji geograf Dawid Weisbrodt zabrał nas na spacer po bagnach, by pokazać studentom bogate, żyzne gleby, które są dziś zagrożone.

Dziękujemy International Office UG za umożliwienie przeprowadzenia zajęć w Welcome Centre UG.

Stocznia Gdańska

Jednym z najważniejszych miejsc w nadmorskich miastach są porty i stocznie. Stocznia to (nie tylko symbolicznie) otwarcie na nowe możliwości, jakie niesie ze sobą bliskość morza i daleki horyzont. To miejsce, w którym ląd spotyka się z wodą, gdzie przemysł ciężki łączy się z naturą. To właśnie na tych obszarach skupia się nasz program „LOSt in Gdańsk! Słodka i słona – opowieść o dwóch wodach”.

Stocznia Gdańska odgrywa ważną rolę w kontekście nie tylko Gdańska i Polski, ale także Europy. To tutaj miały miejsce wydarzenia, które zapoczątkowały zmiany w wymiarze politycznym, społecznym i gospodarczym. Ruch Solidarności do dziś jest przykładem walki o sprawiedliwość, prawa człowieka i demokrację. To także jeden z najlepszych przykładów tego, jak skutecznie obywatelska jedność może wpływać na kształt współczesnego świata.

Przy wspólnym stole

Stół jest obiektem nieoczywistym. Ten stały i powszechny element codzienności łatwo obrasta dodatkowymi znaczeniami i zaczyna funkcjonować w naszej zbiorowej świadomości w różnoraki sposób: jako symbol domu, wspólnoty, dzielenia się, ale także jako oznaka uprzywilejowania, ekskluzywności czy nawet wykluczenia.

Dla nas stół oznacza gościnność, obecność i otwartość na innych. To przy stole siadamy, żeby odpocząć, jeść, rozmawiać. Wspólnie z uczestnikami Erasmus Blended Intensive Program „LOSt in Gdańsk! Słodka i słona – opowieść o dwóch wodach” zastanawialiśmy się nad najbliższym nam konceptem stołu i jego znaczeniem w dyskursie o stanie współczesnych społeczeństw, zagrożeń ekologicznych, a także – co najcenniejsze – osobistych doświadczeń zależnych od kulturowych uwarunkowań.

Jaka jest przyszłość naszego wspólnego(?) europejskiego stołu? Dziękujemy uczestnikom programu za udział we wspólnym namyśle i podzielenie się swoimi wrażeniami. Dziękujemy także International Office UG za umożliwienie przeprowadzenia zajęć w Welcome Centre UG.

Harmonogramy zajęć

Projekt SPINAKER – LOSt in Gdańsk był inicjatywą edukacyjno-kulturową realizowaną przez Uniwersytet Gdański, skierowaną do studentów zagranicznych zainteresowanych językiem polskim oraz kulturą regionu Pomorza.

W ramach projektu uczestnicy brali udział w zajęciach językowych, warsztatach kulturowych oraz aktywnościach przybliżających historię, literaturę i wielokulturowe dziedzictwo Gdańska. Program łączył naukę języka polskiego z poznawaniem lokalnego kontekstu społecznego i akademickiego.

Strona zawiera informacje o założeniach projektu, jego przebiegu oraz zrealizowanych działaniach.

Podcasty powstałe w ramach projektu SPINAKER – LOSt in Gdańsk poruszają zagadnienia związane z kulturą, historią i współczesnością Gdańska oraz regionu Pomorza. Nagrania obejmują tematy z zakresu filmu, literatury, sztuki oraz kultury kulinarnej i zostały przygotowane w różnych wersjach językowych z myślą o odbiorcach zagranicznych.

Materiał audio stanowi uzupełnienie działań edukacyjnych projektu i pozwala na poznawanie lokalnego kontekstu kulturowego w przystępnej, narracyjnej formie.

Język Japoński

Język Chiński

Język Angielski

Publikacja

Podsumowaniem projektu jest także publikacja pt. „LOSt in Gdańsk! Polish Culture in the Age of Uncertainty”, zawierająca wywiady z uczestnikami i organizatorami zajęć, teoretyczne rozważania na temat roli literatury, tradycji i sztuki w dzisiejszym świecie, jak też propozycje scenariuszy zajęć poświęconych lokalnej kulturze w nauczaniu języka polskiego jako obcego.

Opisy zajęć

Gdańsk filmowy:

Gdańsk od zawsze przyciągał filmowców. W scenerii Starego Miasta i na nadmorskich plażach powstawały ciekawe obrazy, które na stałe weszły do kanonu polskiej kinematografii.

Historia Gdańska, który z uwagi na barwną i skomplikowaną przeszłość jest wyjątkowym miastem na mapie Polski, często stawała się tematem filmowych opowieści. Nasze miasto na zawsze będzie już kojarzyło się z relacjami polsko-niemieckimi, z początkiem II wojny światowej czy powstaniem Solidarności i zmianą systemu politycznego w Polsce.

Jednakże filmy z Gdańskiem w tle to także często obrazy bardzo intymne, osobiste. Piękna, nieco oniryczna sceneria gdańskich uliczek czy bezkresne plaże i tajemniczo szumiące morze towarzyszyły losom wielu filmowych bohaterów – tych, którzy szukali miłości, którzy kochali i którzy cierpieli po stracie ukochanej osoby.

Trójmiasto to także ważny ośrodek polskiego życia filmowego. To tu co roku odbywa się Festiwal Polskich Filmów Fabularnych – najważniejsze tego typu wydarzenie w Polsce. Znajduje się tu też Gdyńska Szkoła Filmowa, której mury opuściło wielu już uznanych na świecie młodych artystów.

Podczas naszych spotkań pokażemy Ci ciekawe polskie filmy z Gdańskiem w tle – filmy zrealizowane w Gdańsku, mówiące o Gdańsku lub będące dziełem gdańskich twórców. Filmy osadzone w Trójmieście, dotyczące kultury, architektury Gdańska, lecz jednocześnie poruszające tematy uniwersalne, takie jak wielokulturowość, wolność, emigracja, kondycja współczesnego człowieka. Zobaczysz dzieła znanych reżyserów, ale poznasz też produkcje nowych twórców, stojących dopiero na początku swojej artystycznej drogi. Obejrzysz filmy, których bohaterowie stali się uczestnikami wielkich historycznych wydarzeń, jak też obrazy opowiadające proste, kameralne, ciche opowieści o zwykłych ludziach.

Kultura kaszubska:

Opowiemy Ci o mało znanej w świecie kulturze naszego regionu!

Kaszuby to niezwykły region z bogatą historią. To wyjątkowe tradycje, które choć zrodziły się dawno temu, wciąż są obecne w życiu lokalnej społeczności.

Na zajęciach opowiemy o języku kaszubskim, kaszubskiej kuchni i sztuce naszego regionu.

Podczas Szkoły Letniej weźmiesz udział w warsztatach tańca, teatralnych oraz kulinarnych. Weźmiemy Cię na wycieczkę na Kaszuby, żebyś mógł/mogła zachwycić się piękną przyrodą Trójmiasta i jego okolic oraz poznać wyjątkowe tradycje i historię miejsca, w  którym żyjemy (zamki, muzea!).

Literatura i sztuka:
Literacki i artystyczny Gdańsk. Literatura i sztuka w perspektywie lokalnej i translokalnej.

Poznasz literaturę i sztukę związaną z Gdańskiem.

Będziesz miał okazję wczytać się w teksty literackie i przyjrzeć się dziełom artystycznym z perspektywy pytań nurtujących nas w dzisiejszej codzienności. Zanurz się razem z nami w literaturę i sztukę z perspektywy glokalnej. Zastanówmy się wspólnie, czy literatura i sztuka odpowiadają na wyzwania globalne, w jaki sposób podejmują zagadnienia budowania rezyliencji i dobrostanu.

– Jaką receptę daje nam surrealistyczna i sceptyczna poezja Wisławy Szymborskiej na problem kultury zgiełku?

– Czy w twórczości Czesława Miłosza, zwłaszcza tej inspirowanej myślą buddyjską, możemy znaleźć wskazówki, jak żyć uważnie i osiągnąć dobrostan w naszym życiu?

– Czy sztuka cyfrowa doby antropocenu realizowana w Gdańsku w ramach projektu Studiotopia może służyć medytacji i budowaniu rezyliencji?

– Czy w listach Zbigniewa Herberta i Henryka Elzenberga znajdziemy wskazówki, jak budować relacje mistrz-uczeń?

Podczas szkoły letniej będziesz mógł wybrać się na spacer literacki po dzielnicach Gdańska i Sopotu, będziemy szukać śladów bohaterów literackich z książek Guntera Grassa, Pawła Huellego, Stefana Chwina. Odwiedzimy Muzeum Emigracji w Gdyni i poznamy długie, ekscytujące i często okrutnie trudne podróże Polaków do innych krajów – w poszukiwaniu azylu politycznego lub lepszego życia. Wybierzemy się do Europejskiego Centrum Solidarności, żeby poznać historię i osiągnięcia tego unikalnego ruchu społecznego. Poznamy współczesną sztukę tworzoną w Trójmieście dzięki ekspozycji Nowego Muzeum Sztuki NOMUS oraz zwiedzimy artystyczny Gdańsk ścieżkami murali i współczesnej rzeźby.

Kultura kulinarna Pomorza:
W części kulinarnej kursu zagłębimy się w historię i tradycje związane z kuchnią Pomorza. W naszej opowieści wkroczmy w świat skrajności, w którym przepych gdańskich uczt, podczas których lały się trunki z płatkami prawdziwego złota, miesza się z prostymi kaszubskimi posiłkami, w których jedną z głównych ról grają śledzie. Będziemy biesiadować w krzyżackich zamkach i mieszczańskich salonach, razem z gdańskimi bówkami wybierzemy się do szynków przepełnionych śmiechem, a z przekupkami z Targu Rybnego zjemy musztardową zupę.

Podczas Szkoły Letniej weźmiemy udział w spacerze kulinarnym śladami najsmaczniejszych kąsków dawnego i współczesnego Pomorza. Dowiesz się m.in.:

• jaki rytuał towarzyszył piciu ulubionego napitku gdańskich bówków, czyli portowych rozrabiaków, i jaka była kara za jego złamanie;
• jakie dania i wywary lecznicze podawano chorym;
• jakich talerzy używali bogaci mieszczanie w XVIII wieku;
• który słynny astronom zajmował się w Gdańsku wytwarzaniem piwa;
• co jada się do dziś podczas wizyt u babci na Kaszubach;
• do czego w kuchni wykorzystywano róg jelenia;
• kto wymyślił słynny gdański napój z dodatkiem płatków prawdziwego złota.

A co najważniejsze – odwiedzimy miejscowe restauracje, w których będziemy zajadać się tradycyjnymi daniami, popijając wszystko wyśmienitymi trunkami.

Zajęcia on-line

8-26 maja 2023

Szkoła Letnia w Gdańsku

28 lipca – 11 sierpnia 2023

„Narracje o zrównoważonym rozwoju – perspektywa polska” – podsumowanie projektu

Nasz projekt „Narracje o zrównoważonym rozwoju – perspektywa polska”, który prowadziliśmy w ramach programu „Promocja języka polskiego” organizowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA), dobiegł już końca. Za nami ponad rok działań, wśród których były: przygotowanie i przeprowadzenie warsztatów teatralno-literackich, nagranie webinariów, wyjazd do Dublina, organizacja modułu na konferencji naukowej, przeprowadzenie warsztatów z kreatywnego pisania, przyjazd gości z TCD, przygotowanie publikacji poprojektowej. W związku odbyliśmy spotkanie on-line, podczas którego podsumowaliśmy naszą całoroczną pracę. Do udziału zaprosiliśmy organizatorów i uczestników działań projektowych.

Projekt „Narracje o zrównoważonym rozwoju – perspektywa polska” jest finansowany przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej w ramach Programu Promocji języka polskiego. Projekt realizowany jest we współpracy z Trinity College w Dublinie.

Czym są Cele Zrównoważonego Rozwoju? Na czym polega ich realizacja? Czemu mają służyć? W jaki sposób polskie uniwersytety mogą przyczynić się do wdrażania założeń Agendy 2030? Na te oraz inne pytania odpowie Państwu Weronika Kamińska w cyklu webinariów pt. „Polskie uniwersytety wobec zrównoważonego rozwoju”.

Projekt „Narracje o zrównoważonym rozwoju – perspektywa polska” jest finansowany przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej w ramach Programu Promocji języka polskiego. Projekt realizowany jest we współpracy z Trinity College w Dublinie.

25 listopada 2022 r. w Muzeum Emigracji w Gdyni odbyła się prezentacja projektu Narracje o zrównoważonym rozwoju –perspektywa polska. Goście zostali powitani przez Sebastiana Tyrakowskiego – zastępcę dyrektora muzeum. Następnie o projekcie opowiedzieli dr Michał Pruszak (Akademickie Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej UG) oraz Weronika Kamińska (Centrum Zrównoważonego Rozwoju UG). Następnym punktem programu był panel dyskusyjny Sustainable Polish? Narracje o zrównoważonym rozwoju, w którym wzięli udział prof. dr hab. Przemysław Gębal (Uniwersytet Gdański), dr Irena Chawrilska (Uniwersytet Gdański), dr Michał Pruszak (Uniwersytet Gdański), Maksymilian Bochenek (Muzeum Emigracji w Gdyni), Marek Pandera (Trinity College w Dublinie) oraz Wojciech Stachura (Teatr Miniatura).

Uczestnicy panelu przekonywali publiczność, że działania realizowane obecnie w muzeach, teatrach, w trakcie nauki języka polskiego lub jakiegokolwiek innego języka mogą być narzędziem zmian społeczności lokalnych i wielokulturowych, dzięki któremu możliwe jest podnoszenie ich świadomości w zakresie celów zrównoważonego rozwoju. Dyskutowano o roli muzeum jako miejsca nie tylko służącego upamiętnianiu przeszłości, ale także dostosowującego się do wymogów teraźniejszości i kształtującego przyszłość. Omawiano znaczenie języka i humanistyki w procesie formowania relacji społecznych oraz związane z nim główne kierunki rozwoju glottodydaktyki polonistycznej. Publiczność miała możliwość poznania metod realizacji celów Agendy 2030 na Trinity College w Dublinie a także sposobów ich wdrażania na gruncie teatru w Polsce i za granicą. Uczestnicy panelu podzielili się refleksją na temat znaczenia promocji języka polskiego oraz oceny potencjału kultury jako czwartego filaru zrównoważonego rozwoju.

W wydarzeniu wzięli udział uczestnicy konferencji, a także studenci z Trinity College w Dublinie (w ramach projektu NAWA), chińscy studenci z Harbinu studiujący polonistykę na Uniwersytecie Gdańskim oraz studentki z japońskiego TUFS. Swoją obecnością zaszczycili nas również przedstawiciele Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej: Mariusz Czech (Dyrektor Biura programów języka polskiego NAWA) i Wiesława Krasuska (NAWA).

Wizyta w Muzeum Emigracji nie obyła się bez zwiedzania ekspozycji z przewodnikiem. Na koniec zaprosiliśmy studentów na warsztaty z zakresu redakcji tekstu. Uczestnicy warsztatów mieli możliwość stworzenia komiksu na podstawie zaprezentowanych ilustracji, następnie dokonali adaptacji stworzonego działa na opowiadanie. Zaproponowane zadania pozwoliły na użycie słownictwa z różnych rejestrów oraz konstruowanie utworów o odmiennych formach. W wykonywaniu ćwiczeń uczestnikom warsztatów pomagały studentki filologii polskiej UG.

Projekt “Narracje o zrównoważonym rozwoju – perspektywa polska” jest finansowany przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej w ramach Programu Promocji języka polskiego. Projekt realizowany jest we współpracy z Trinity College w Dublinie.

Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom za aktywny udział w konferencji!

Zdjęcia: Michał Śmierzchalski